आदिवासी संस्कृतीचा वारसा जपण्यासाठी तरुणांचा पुढाकार!

करोळ-पाचघर येथे पारंपरिक वाघबारस सण उत्साहात साजरा; नव्या पिढीसमोर संस्कृती संवर्धनाचा आदर्श

 दैनिक लोकयुवा  प्रतिनिधी बोरगाव जय गांगुर्डे 

आदिवासी समाजाची संस्कृती, परंपरा आणि निसर्गाशी असलेले अतूट नाते जपण्यासाठी मोखाडा तालुक्यातील करोळ-पाचघर येथील तरुणांनी कौतुकास्पद पुढाकार घेतला आहे. आदिवासी संस्कृतीतील महत्त्वाचा मानला जाणारा पारंपरिक वाघबारस सण गावात मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात आला. या उपक्रमातून तरुणांनी आपल्या पूर्वजांकडून लाभलेला सांस्कृतिक वारसा जतन करण्याचा संदेश दिला आहे.

आदिवासी समाजाच्या जीवनपद्धतीत निसर्गाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. जल, अग्नी, वायू, आकाश आणि पृथ्वी या पंचमहाभूतांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याची परंपरा आदिवासी समाजात प्राचीन काळापासून जपली जात आहे. याच निसर्गपूजेचा आणि श्रद्धेचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे वाघबारस सण होय. आदिवासी समाजाच्या श्रद्धेनुसार वाघ हा केवळ शक्तीचे प्रतीक नसून जंगलाचा स्वामी आणि रक्षक मानला जातो. या दिवशी वाघदेवतेची पूजा करून गावातील गुरेढोरे व जनावरांचे संरक्षण व्हावे, अशी प्रार्थना केली जाते. तसेच जंगल आणि वन्यजीव यांच्याशी मानवाने सहअस्तित्व राखावे, असा महत्त्वपूर्ण संदेश या परंपरेतून दिला जातो.

करोळ-पाचघर येथील आदिवासी युवा फाउंडेशनच्या करोळ शाखेच्या माध्यमातून हा पारंपरिक सण उत्साहात साजरा करण्यासाठी गावातील तरुणांनी विशेष परिश्रम घेतले. सामाजिक कार्यकर्ते उमाकांत झुगरे, ग्रामपंचायत सदस्य रामदास कामडी, पेसा अध्यक्ष कृष्णा कामडी, युवा कार्यकर्ते करण कामडी, सुरेश कामडी, वसंत कामडी, पांडुरंग कामडी, लहू कामडी, दादू आघान, अशोक यशवंत कामडी (बाबज्या कामडी), निलेश कामडी आणि चंदर कामडी यांच्यासह गावातील तरुणांनी या उपक्रमात सहभाग नोंदवला.

आजच्या आधुनिक आणि बदलत्या जीवनशैलीमध्ये अनेक पारंपरिक सण, रूढी आणि सांस्कृतिक परंपरा हळूहळू विस्मरणात जात आहेत. अशा परिस्थितीत करोळ-पाचघर येथील तरुणांनी आपल्या संस्कृतीशी असलेली नाळ कायम ठेवत वाघबारस सण साजरा करण्यासाठी घेतलेला पुढाकार निश्चितच प्रेरणादायी ठरत आहे. केवळ सण साजरा करणे हा या उपक्रमाचा उद्देश नसून पुढील पिढीला आपल्या आदिवासी संस्कृतीची ओळख करून देणे, पारंपरिक श्रद्धा जपणे आणि निसर्गसंवर्धनाचे महत्त्व पटवून देणे हा त्यामागील मुख्य हेतू आहे.

'आपली संस्कृती, आपली परंपरा आणि आपली ओळख जपणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे,' हा संदेश करोळ-पाचघरमधील तरुणांनी आपल्या कृतीतून दिला आहे. त्यांच्या या पुढाकाराचे परिसरातून कौतुक होत असून आदिवासी संस्कृतीच्या जतन व संवर्धनासाठी अशा उपक्रमांची आजच्या काळात नितांत गरज असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.